Lời Anh của 2 nhạc phẩm Phạm Duy

Tôi bắt đầu có ý định dịch nhạc Phạm Duy ra tiếng Anh từ giữa tháng 8/2007. Đơn thuần chỉ là vì tình yêu. Hoặc cũng có thể do một lần phỏng vấn, nhạc sĩ Phạm Duy có nhận định là không nên chỉ dừng lại ở việc bảo lưu những nhạc phẩm xưa, mà còn phải phát triển chúng, làm phong phú và làm mới chúng. Làm mới ư? Theo tôi thấy, giọng hát và cách hòa âm là cách làm mới phổ biến nhất. Nhưng tôi hát không hay (chính xác hơn là “không hay lắm”!) và hiểu biết về các giọng trưởng thứ chỉ dừng lại ở mức đọc ê a “một, một nửa, một, một, một nửa, một, một” (khoảng cách cung ở giọng thứ). Thì thôi. Tôi dịch. Chuyển bài hát sang một ngôn ngữ khác, cũng là làm mới chứ sao!

Lý do chọn hai bài Tình Ca và Nghìn Trùng Xa Cách khá đơn giản. Thứ nhất, tôi muốn dịch trước tiên là mảng nhạc tình và nhạc quê hương, sau đó nếu thuận lợi sẽ thử sức ở các mảng khác (dân ca cách tân chẳng hạn). Thứ nhì, nét nhạc ở hai bài này không quá phức tạp. Tôi nói như ở mảng nhạc quê hương, Phạm Duy còn viết bài Tình Hoài Hương mà tôi rất thích (thích hơn cả bản Tình Ca nữa) nhưng nét nhạc bài đó biến đổi đến ba lần, lại bao gồm những cái luyến láy ở dân ca, nên tôi tự thấy mình chưa đủ sức.

Tiêu chí đầu tiên của tôi là phải dịch đúng ý của nguyên tác. Dịch cho hay chưa tính, vì với những nét đẹp sẵn có ở hai bài nhạc này, dẫu tôi có xài những từ ngữ tầm thường như No right or wrong trong khi dịch thì có thể cũng chẳng ảnh hưởng mấy.

Đặc biệt ở một vài câu, tôi có thử sử dụng “yêu vận” (vần lưng) vốn có nhiều trong nhạc Việt Nam hơn là nhạc Tây phương:

Mount Truong Son fades in sunset

Western land waits for people

Cả thể lục bát tôi cũng nghĩ tới. Trong bài Tình Ca đấy. Nhưng khó quá, không dịch cả được. Chỉ có điệp khúc phần ba là tôi thấy hài lòng nhất:

Oh love is fabulous!

The song of happiness, we will sing

Our fields are evergreen

Flowers are blossoming in our hearts!


Và đặc biệt nhất (hoặc buồn cười nhất), tôi cũng sử dụng cái tôi thường gọi là “nghệ thuật ép vần” của thơ Đông phương. Ví dụ:

Nothing else can be so warm

Nothing else can be my heart

Những địa danh Việt Nam tôi cũng không dịch – Cửu Long không dịch thành Mekong River, v.v.. Có thể nói là tôi tự tôn dân tộc, hay tôi kém cỏi cũng được. Sẵn nói về vụ kém cỏi, một vài câu của nhạc sĩ Phạm Duy tôi không dịch nguyên nghĩa được, đành cho ẩn nghĩa, chuyển nghĩa, hoặc thậm chí… cắt xén nghĩa (?!)

Give back to me

Those were the days

passing by

in the blue sky

in the sunrise

in the moonlight

Tựa đề Tình Ca tôi dịch là Lovesong of Vietnam, chớ nếu để Lovesong không dễ hiểu lầm. Và câu mở đầu tôi không nghĩ được cách dịch khác, nếu để “I love mothertongue”.. thì đủ 5 âm tiết như “Tôi yêu tiếng nước tôi”.. nhưng tối nghĩa. Nên cuối cùng đành để hai chữ “love my” hát cùng cao độ với chữ “yêu”, và chia đôi trường độ. Chiếu theo nhạc bản của Tình Ca thì hơi gượng, nhưng sự thực khi hòa âm, các ca sĩ hát bài này đều kéo dài câu đầu, nếu có chen vô thêm một chữ cũng không sao cả.

Cả hai bài Tình Ca và Nghìn Trùng Xa Cách tôi dịch cùng lúc, tuy nhiên bài Nghìn Trùng Xa Cách xong trước – 4/10/2007, còn Tình Ca thì 9/10/2007 (đây chỉ tính ngày tôi viết xong, còn sau đó tôi còn nhờ một vài giáo viên bản ngữ sửa một vài chỗ “trái tai” – vì tôi dịch bằng tư duy Việt chứ không phải tư duy Anh)

Nam Phong
*nam_phong@hotmail.com

LOVESONG OF VIETNAM

1.
I love my mothertongue
since the day that I was born
So sweet was the lullaby!
Oh oh “Once upon a time”…
Mothertongue!
We’ve sung for four thousand years
We’ve sung all with love and tears (oh tears)
Mothertongue!
Nothing else can be so warm
Nothing else can be my heart (oh heart)
Brothers, can you hear?
In the songs from long ago,
We believe and we should go
For the dream of tomorrow!

One love for the Truyen Kieu,
as smooth as the kite-flute of Vietnam
And love for the neighbour,
The girl who speaks the words, words of charm

2.
I love my motherland
since the blue dawn of Bien Dong
Those are fertile paddy fields
Those are such breathtaking views
Motherland!
Mount Truong Son fades in sunset
Western land waits for people (oh land)
Motherland!
In forests live the spirits
In white rice live the soft winds (oh winds)
I love long rivers
Huong Giang, river for lovers
Cuu Long, river of the wealth
Song Hong, river of the faith

Because of harmony
We shall preserve paddies of Vietnam
The birds will spread their wings
Singing right from the North to the South

3.
I love all the farmers
standing bravely forever
In the sun and in the rain
Everything comes from their hands
The brown clothes!
The mothers work all life long
The children work all day long (oh long)
The brown clothes!
Setting out from the plateax
Paving hard ways to Ca Mau (oh hard)
There came true heroes
throughout the proud history
Ly, Le, Tran – the dynasties
It will last permanently!

Oh love is fabulous!
The song of happiness, we will sing
Our fields are evergreen
Flowers are blossoming in our hearts!

I love my mothertongue
I love my motherland
All my love!

9/10/2007

SO FAR AWAY

So far away
So you have gone
Nothing to say
No right or wrong

Please come with me
To the past days
Please take with you
Your love and fate

There is no pain
Not so much pain
Seeing you off in vain

There is always
the memory
Staying with you and me

And the flowers in the letters
Will crumble soon like ash
And the brown hair , and the bright air
Cannot be seen again

So far away
You won’t come back
Now in my mind
It’s only black

[Chorus]

Give back to you
Give back to me
The story
That was so right
No need to cry
No need to smile
Give back to you
Go away

Give back to me
Those were the days
passing by
in the blue sky
in the sunrise
in the moonlight
Give back to you
Never mind

Give back to love
all the feelings
The sorrow
deep in the rain
The time you ran
out of my hand
Give back my lips
your lips

So far away
Nothing to say
So far away
So much to say

[Ending]

So far away
On your own way
all lucky stars
will shine for you

4/10/2007

Tags: , ,

6 Responses to “Lời Anh của 2 nhạc phẩm Phạm Duy”

  1. Tiểu Đăng - Phạm Duy Fan Says:

    2 bản demo vì lý do kỹ thuật (đúng hơn là lý do… mỹ thuật :D) nên Trình không post được. Xin mọi mgười thông cảm nhé!

  2. . . . Says:

    Mot nguoi say me am nhac qua nhi!

  3. Vòm: Ôi, đàn bà! Says:

    Cũng hát được theo điệu nhạc tiếng Việt chứ?

  4. Tiểu Đăng - Phạm Duy Fan Says:

    @Vòm: hát được anh à, chỉ có Tình Ca hơi trục trặc một câu. Trình có nói ở trên

  5. First Class 08A Says:

    Cung vui wa hen… nhung ban dich ” So far away” co ve hoi nhi dong ( to tell the truth, so sorry for my rudeness!!!)

  6. Tiểu Đăng - Phạm Duy Fan Says:

    Không có gì đâu. Đúng là vậy mà, bản đó là lần đầu dịch nhạc. Nguyên bài chỉ có mỗi câu So far away là nghe được thôi🙂

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s


%d bloggers like this: