Bến xuân – Gột áo phong sương du khách còn ngại ngùng

Post bài này lên blog nhạc Phạm Duy thật có phần không phải. Bởi “Bến xuân” hầu hết là do cố nhạc sĩ Văn Cao sáng tác, còn nhạc sĩ Phạm Duy chỉ đóng góp phần lời hai.
Song tôi vẫn post, vì hai lý do: Đây có thể coi là một bài nhạc kỷ niệm về tình bạn giữa Phạm Duy và Văn Cao – hai cây đại thụ trong nền Tân nhạc Việt Nam; thứ nữa, bài hát này quá hay, nên tôi rất vui mừng được lấy cớ “Phạm Duy viết lời hai” để giới thiệu cùng các bạn – Bến xuân

1. Nhà tôi bên chiếc cầu soi nước, em đền tôi một lần
Bao lũ chim rừng họp đàn trên khắp bến xuân
Từng đôi rung cánh trắng ríu rít ca u u u u u…
Cành đào hoen nắng chan hòa
Chim ca thương mến, chim ngân xa u u u u u…
Hồn mùa ngây ngất trầm vương
Dìu nhau theo dốc mới nơi ven đồi
Còn thấy chim ghen lời âu yếm
Tới đây chân bước cùng ngập ngừng
Mắt em như dáng huyền soi nước
Tà áo em rung theo gió nhẹ thẹn thùng ngoài bến xuân

2.Nhà tôi sao vẫn còn ngơ ngác, em đến tôi một chiều
Bến nước tiêu điều còn hằn in nét đáng yêu
Từng đôi chim trong nắng khe khẽ ru u u u u u…
Lệ mùa rơi lá chan hòa
Chim reo thương mến, chim ngân xa u u u u…
Hồn mùa ngây ngất về đâu
Người đi theo mưa gió xa muôn trùng
Lần bước phiêu du về bến cũ
Tới đây mây núi đồi chập chùng
Liễu dương hơ tóc vàng trong nắng
Gột áo phong sương du khách còn ngại ngùng nhìn bến xuân

ĐK: Sương mênh mông che lấp kín non xanh
Ôi cánh buồm nâu còn trên lớp sóng xuân
Ai tha hương nghe réo rắt oanh ca
Cánh nhạn vào mây thướt tha
Lưu luyến tình người qua…

Dưới đây tôi lại xin trích lời nhạc sĩ Phạm Duy trong quyển “Tân nhạc Việt Nam thưở ban đầu”. Tôi rất tiếc không thể trích nguyên văn, vì nhạc sĩ viết nhận xét bài “Bến xuân” chung với bài “Suối mơ”. Đại ý là:
‘ Nét nhạc mineure mở đầu rất là lâng lâng, rồi chuyển qua một nét nhạc majeure ngắn để diễn tả một niềm vui thoáng qua. HÌnh ảnh người tình rất là lộng lẫy, cao sang. Tình cảm không dìm con người vào cõi u tối, trái lại làm cho người nghe thấy nguôi ngoai, sảng khoái… Đứng trên bến xuân để nhìn những cánh buồm xa và nghe tiếng chim ca lưu luyến cuộc tình vừa qua…’

Nét nhạc mà Phạm Duy nói ở trên, các bạn có thể tìm thấy bóng dáng ở rất nhiều bản nhạc tình của Văn Cao: Thiên Thai, Trương Chi, Suối mơ… Do đó đối với tôi, đó… khônng phải là điều đặc biệt trong “Bến xuân”. Khi lần đầu đến với “Bến xuân”, tôi đã rất ấn tượng với khúc nhạc “chim ngân xa u u u u u…“, có lẽ không có một bản nhạc thứ hai nào lại có cách diễn tả tiếng chim tài tình đến thế. Trong các bản “Bến xuân” mà tôi nghe, mỗi ca sĩ lại có cách thể hiện khúc “u ca” khác nhau, song theo tôi ca sĩ Lê Dung hát giống với tiếng chim nhất. Tuy nhiên, đó là trong bản “Đàn chim Việt”, chính là “Bến xuân” đã được đổi lời và tựa, kết cục là đổi luôn lòng yêu mến của những khách phong tình. Nghe xong “Đàn chim Việt”, tôi chỉ nhớ duy nhất cụm từ “ôi lũ chim giang hồ tung cánh” và một loạt những địa danh… do đó xin không đề cập tới ở đây.
Xét về khía cạnh thơ, Phạm Duy có rất nhiều điều để học tập. Khi soạn lời hai cho “Bến xuân”, khi mà ông vừa mới chập chững vào nghề mà đã viết được những câu:
…”Bến nước tiêu điều còn hằn in nét dáng yêu”…
Ngơ ngác thật, bởi vì ngơ ngác nên bóng em soi nước êm đềm đã trở thành “hằn in”… thật là ý tình, cũng giống như:
…”Lệ mùa rơi lá chan hòa”…
…”Gột áo phong sương du khách còn ngại ngùng”…

Những hình ảnh xuất hiện thường nhật trong thơ ca như lá rơi, viễn khách dừng chân bồi hồi, thường nhật như mỗi khi giỗ làng là không được thiếu… cái phau câu cho cụ tiên chỉ, đã được diễn tả rất khéo. Theo tôi, đây chính là cái “tình sâu ý hiếm” của nhà thơ Nguyễn Vỹ đi tìm hoài mà chỉ gặp một lần duy nhất trong bài “Sương rơi”.

Dưới đây tôi có 3 bản, một của Khánh Ly, một của Mai Hương, và một bản gần đây nhất trong Thúy Nga Paris By Night 85 Trần Thái Hòa song ca cùng với Khánh Ly (trong bản này giọng ca sĩ Khánh Ly khác biệt khá nhiều so với bản cô hát một mình – thời gian thu âm hai bản cách nhau cũng xa!)



==============

Và đặc biệt, khi ghé qua forum về ca sĩ Trần Thái Hòa trên http://forums.thuyngaonline.com tôi có thấy một nhận xét khá lạ của bạn lenhan
“Trần Thái Hòa đã mang đến cho “Bến Xuân” của Văn Cao một “Bến xuân” thật lạ và mới. Một chất giọng chân phương, không cầu kỳ về kỹ thuật, lối trình diễn nhẹ nhàng, tình cảm đã mang những bản nhạc tiền chiến, tình ca đến gần với các bạn trẻ hơn. Nếu ai đó thích các giọng ca ghi đậm dấu ấn với dòng nhạc này như : Khánh Ly, Lệ Thu, Elvis Phương …thì cũng có sẽ hài lòng khi nghe Trần Thái Hòa hát. Mình cũng hay nghe TTH, có lẽ ấn tượng từ bài “Có bao giờ em hỏi”. Lúc trước mình nghe “Bến xuân” do các ca sĩ khác trình bày, mình có cảm giác rất là “xa xăm”, nó mơ hồ quá, có lẽ nó không thuộc về thế hệ mình. Một bến xuân “mênh mông”, “sương lắp kín non xanh” mà chắc có lẽ mình không bao giờ hình dung ra được, nhưng khi nghe TTH hát thì mọi vật trở nên quen thuộc, cũng là “chiếc cầu, lũ chim, những ngọn đồi, con thuyền …” nhưng sao quen thuộc quá, đó là những nơi mình đã đi qua, đã thấy, hình bóng người con gái xưa sao quá gần gũi và chợt tan biến như kỷ niệm để rồi chỉ còn lại tôi thả hồn mình theo tiếng hát của TTH “nhìn bến xuân”.

Dĩ nhiên tôi không hoàn toàn đồng tình với ý kiến trên. Song nó gợi nên suy nghĩ: Phải chăng Tân nhạc của những Phạm Duy, Trịnh Công Sơn, Văn Cao… và những Thái Thanh, Khánh Ly, Tuấn Ngọc… đã sắp tới lề của sự “bất tử”?

Đây là bản karaoke của Ái Vân. Bản này tôi không thích lắm. Giọng Ái Vân hay thì hay, nhưng lại hát theo kiểu dân ca, hư cả khúc “u ca” của tôi (Ái Vân hát là “ư ứ ừ ư ứ”) Đã vậy lời đôi chỗ còn hát sai – như “cánh đồng hoen nắng” (?) nghĩa là gì, sao nghe … dã man thế?

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s


%d bloggers like this: